Dlaczego siwiejemy? Przyczyny siwienia, co mówią badania i jak je spowolnić
Kolor włosa zawdzięczamy melanocytom – komórkom w bulwie mieszka, które produkują pigment (eumelaninę – ciemny, i feomelaninę – rudo-jasny) i przekazują go do rosnącego włosa. Siwienie zaczyna się wtedy, gdy melanocytów ubywa lub przestają pracować. U osób rasy białej pierwsze siwe włosy pojawiają się zwykle ok. 35. roku życia; siwienie przed 20.–25. rokiem życia uznaje się za przedwczesne.
Przyczyny siwienia
1. Geny
To czynnik numer jeden – wiek, w którym siwieli rodzice, jest najlepszym prognostykiem. Zidentyfikowano m.in. gen IRF4 związany z siwieniem.
2. Wyczerpanie komórek macierzystych melanocytów
Badanie w „Nature” (Sun i wsp., 2023) pokazało, że komórki macierzyste melanocytów normalnie „wędrują” w mieszku między strefami. Z wiekiem część z nich „utyka” i przestaje dojrzewać do komórek produkujących pigment.
3. Stres oksydacyjny
W siwiejących mieszkach gromadzi się nadtlenek wodoru, a spada aktywność enzymów, które go rozkładają (katalaza) i naprawiają uszkodzone białka (Wood i wsp., 2009). Stres oksydacyjny uszkadza melanocyty.
4. Przewlekły stres
Naukowcy z Harvardu wykazali na myszach, że silny stres aktywuje nerwy współczulne, które w krótkim czasie wyczerpują komórki macierzyste melanocytów (Zhang i wsp., 2020). U ludzi badanie z Columbia University (Rosenberg i wsp., 2021) pokazało, że pojedyncze siwe włosy mogą częściowo odzyskać kolor, gdy okres stresu mija – choć dotyczy to raczej początkowego etapu, a nie siwienia genetycznego.
5. Palenie
Palacze częściej siwieją przedwcześnie (Mosley i Gibbs, 1996) – to kolejny efekt stresu oksydacyjnego.
6. Niedobory i choroby
Przedwczesne siwienie wiąże się m.in. z niedoborem witaminy B12, ferrytyny, miedzi, witaminy D, a także z chorobami tarczycy, niedokrwistością złośliwą czy bielactwem.
Czy da się zapobiegać siwieniu?
Siwienia uwarunkowanego genetycznie nie zatrzymamy. Ale przy przedwczesnym siwieniu warto działać:
Badania: B12, ferrytyna, morfologia, TSH, witamina D – i wyrównanie niedoborów z lekarzem.
Rzucenie palenia.
Dieta antyoksydacyjna: warzywa, owoce jagodowe, orzechy, ryby, zielona herbata, kakao, strączki.
Białko i miedź: pestki, orzechy, kakao, podroby, strączki – miedź jest potrzebna enzymowi tyrozynazie do produkcji melaniny.
Zarządzanie stresem i sen.
Ochrona przed UV – kapelusz, czapka; UV nasila stres oksydacyjny w mieszku.
Uwaga na obietnice
Na rynku jest wiele suplementów i wcierek „przeciw siwieniu”. Dowody na ich skuteczność u osób bez niedoborów są słabe. Rozsądniej jest zadbać o podstawy i zdrowie skóry głowy – a siwiznę, jeśli się pojawi, nosić z dumą albo koloryzować łagodnymi metodami.
Źródła i badania
Sun Q, Lee W, Hu H, et al. Dedifferentiation maintains melanocyte stem cells in a dynamic niche. Nature. 2023;616:774–782.
Zhang B, Ma S, Rachmin I, et al. Hyperactivation of sympathetic nerves drives depletion of melanocyte stem cells. Nature. 2020;577:676–681.
Rosenberg AM, Rausser S, Ren J, et al. Quantitative mapping of human hair greying and reversal in relation to life stress. eLife. 2021;10:e67437.
Wood JM, Decker H, Hartmann H, et al. Senile hair graying: H2O2-mediated oxidative stress affects human hair color by blunting methionine sulfoxide repair. FASEB J. 2009;23(7):2065–2075.
Mosley JG, Gibbs AC. Premature grey hair and hair loss among smokers: a new opportunity for health education? BMJ. 1996;313:1616.
Trüeb RM. Oxidative stress in ageing of hair. Int J Trichology. 2009;1(1):6–14.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Jeśli chorujesz przewlekle, jesteś w ciąży lub przyjmujesz leki, zmiany w diecie, suplementacji czy aktywności skonsultuj ze specjalistą.
Chcesz, żebym spojrzała na Twoją skórę? Każdy plan zaczynam od konsultacji i analizy skóry. Umów wizytę w Bioaesthetic Atelier w Veenendaal albo zajrzyj do sklepu, gdzie znajdziesz kosmetyki, z którymi pracuję na co dzień.
