Rwa kulszowa, ból kręgosłupa i praca siedząca – taśma tylna, drętwienie palców i jakie badania mają sens
Ten tekst wykracza poza skórę, ale nie poza moją filozofię: ciało to jeden system. Przewlekły ból, napięcie i brak ruchu wpływają na sen, stres, krążenie – i w efekcie także na wygląd. W gabinecie często widzę klientki, które po całym dniu przy komputerze mają spiętą szyję, sztywną miednicę i drętwiejące dłonie lub stopy.
Czym jest rwa kulszowa?
Nerw kulszowy to najgrubszy nerw w ciele – powstaje z korzeni nerwowych L4–S3 i biegnie przez pośladek, tył uda aż do stopy. Rwa kulszowa to ból (często z drętwieniem, mrowieniem, osłabieniem) promieniujący wzdłuż jego przebiegu. Najczęstszą przyczyną jest ucisk lub podrażnienie korzenia nerwowego przez przepuklinę krążka międzykręgowego (Ropper i Zafonte, 2015). Rzadziej – zwężenie kanału kręgowego, zmiany zwyrodnieniowe czy ucisk przez mięsień gruszkowaty.
Dobra wiadomość: u większości osób objawy rwy kulszowej wyraźnie łagodnieją w ciągu kilku tygodni przy leczeniu zachowawczym.
Co robi z nami praca siedząca?
Skrócone zginacze bioder (m.in. mięsień biodrowo-lędźwiowy) ciągną miednicę w przodopochylenie i zwiększają obciążenie odcinka lędźwiowego.
„Uśpione” pośladki i mięśnie głębokie słabiej stabilizują kręgosłup.
Wyższe ciśnienie w krążkach przy siedzeniu z zaokrąglonymi plecami.
Skrócona taśma tylna – ciągły łańcuch powięziowo-mięśniowy od rozcięgna stopy, przez łydki, mięśnie kulszowo-goleniowe, prostowniki grzbietu, aż po czepiec ścięgnisty na głowie. Gdy jest sztywny, trudno się pochylić, a napięcie może „przenosić się” wzdłuż całego łańcucha.
Gorsze krążenie w nogach – obrzęki, uczucie ciężkości i zimnych stóp.
Drętwienie palców – skąd się bierze?
Drętwienie palców stóp może wynikać z ucisku korzeni nerwowych w odcinku lędźwiowym, a palców dłoni – z ucisku w odcinku szyjnym albo w nadgarstku (zespół cieśni kanału nadgarstka, częsty przy pracy z myszką). Inne przyczyny to m.in. neuropatia cukrzycowa, niedobór witaminy B12, choroby tarczycy czy zaburzenia krążenia. Dlatego drętwienie zawsze warto skonsultować z lekarzem.
Jakie badania mają sens?
Badanie lekarskie i neurologiczne – to podstawa. Wytyczne NICE nie zalecają rutynowego obrazowania przy typowym bólu krzyża bez objawów alarmowych.
Rezonans magnetyczny (RM) – najlepiej pokazuje krążki i korzenie nerwowe; zlecany przy objawach neurologicznych, braku poprawy lub przed zabiegiem. Uwaga: zmiany zwyrodnieniowe i wypukliny widać też u wielu osób bez bólu (Brinjikji i wsp., 2015) – wynik trzeba interpretować w kontekście objawów.
EMG / ENG – ocena przewodnictwa nerwów, pomocne przy drętwieniu i osłabieniu.
USG Doppler – bada przepływ krwi w tętnicach i żyłach. Przydatny, gdy podejrzewamy przyczynę naczyniową objawów w nogach: niewydolność żylną, zakrzepicę (nagły obrzęk i ból łydki – pilnie do lekarza) czy miażdżycę tętnic kończyn dolnych (ból łydek przy chodzeniu, ustępujący po zatrzymaniu).
Termografia – rejestruje rozkład temperatury skóry. Może pokazać asymetrię związaną z krążeniem czy stanem zapalnym, ale nie jest badaniem rozstrzygającym: Amerykańska Akademia Neurologii uznała ją za niewystarczającą do diagnozowania radikulopatii. Traktuj ją jako badanie pomocnicze, nie zamiennik RM, EMG czy Dopplera.
Objawy alarmowe – pilnie do lekarza
narastające osłabienie nogi, opadanie stopy,
drętwienie w okolicy krocza i pośladków („strefa siodła”),
problemy z oddawaniem moczu lub stolca,
ból z gorączką, po urazie lub z niewyjaśnioną utratą masy ciała.
Co pomaga – ruch zamiast bezruchu
Zostań aktywna – przy bólu krzyża i rwie kulszowej zaleca się pozostanie w ruchu w granicach komfortu, a nie leżenie w łóżku.
Przerwy co 30–45 minut – wstań, przejdź się, zrób kilka skłonów i wyprostów.
Rozciąganie zginaczy bioder – wykrok klęczny, 2 × 30 sekund na stronę.
Mobilizacja taśmy tylnej – delikatne skłony, rolowanie stóp piłeczką, rozciąganie łydek i tyłu uda.
Wzmacnianie pośladków i mięśni głębokich – mostki, bird-dog, deska.
Spacery – codzienne, najlepiej na świeżym powietrzu.
Ergonomia – ekran na wysokości oczu, stopy na podłodze, biodra nieco wyżej niż kolana, biurko do pracy na stojąco.
Fizjoterapeuta – indywidualnie dobrany program ćwiczeń i terapia manualna.
Więcej o tym, jak ruch wpływa także na skórę, przeczytasz w artykule Brak ruchu – cichy zabójca pięknej skóry.
Źródła i badania
Ropper AH, Zafonte RD. Sciatica. N Engl J Med. 2015;372:1240–1248.
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management (NG59). 2016, aktualizacja 2020.
Brinjikji W, Luetmer PH, Comstock B, et al. Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. AJNR Am J Neuroradiol. 2015;36(4):811–816.
American Academy of Neurology, Therapeutics and Technology Assessment Subcommittee. Assessment: thermography in neurologic practice. Neurology. 1990;40(3 Pt 1):523–525.
Myers TW. Anatomy Trains: Myofascial Meridians for Manual Therapists and Movement Professionals. Elsevier (koncepcja taśm powięziowych).
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Jeśli chorujesz przewlekle, jesteś w ciąży lub przyjmujesz leki, zmiany w diecie, suplementacji czy aktywności skonsultuj ze specjalistą.
Chcesz, żebym spojrzała na Twoją skórę? Każdy plan zaczynam od konsultacji i analizy skóry. Umów wizytę w Bioaesthetic Atelier w Veenendaal albo zajrzyj do sklepu, gdzie znajdziesz kosmetyki, z którymi pracuję na co dzień.
